Ir ao contido principal

Exposición 8 mulleres galegas que moveron os marcos

María Barbeito (A Coruña, 1880-1970)

María Barbeito y Cerviño María Barbeito y Cerviño naceu na Coruña o 2 de marzo de 1880 e faleceu nesta cidade o 20 de novembro de 1970. Educada no seo dunha familia da burguesía ilustrada e liberal, casou en 1909 con Juan Martínez Morás, fillo de Andrés Martínez Salazar, figura do Rexurdimento galego. Na Escola Normal da Coruña graduouse como Mestra Superior aos 16 anos e en 1901 gañou co número un as oposicións ao corpo de Mestres Nacionais, obtendo praza na Escola da Guarda na Coruña, da que máis tarde sería directora. En 1933 accedeu por concurso de méritos ao posto de inspectora, o que supoñía a coordinación de 37 escolas da área de influencia da Coruña. Compatibilizou este posto coa dirección da Escola da Guarda. Paralelamente ao seu labor educativo, desenvolveu un intenso traballo social centrado na infancia desfavorecida, impulsando iniciativas como a Cantina Escolar Concepción Arenal, El Niño Descalzo, o Roupeiro da Garda ou a Festa da Flor. Influída por Ovide Decroly, Barbeito concebiu o desenvolvemento físico e social e o benestar da infancia como base para o desenvolvemento mental, e como o pedagogo belga, defendeu a importancia da motivación e a atención individualizada.Da súa man chegou a Galicia en 1915 o método da italiana María Montessori, pasando a ser A Coruña o segundo lugar en España -tras Barcelona, en 1913- en aplicalo. Como inspectora, impulsou a renovación pedagóxica, impartiu cursos e conferencias e promoveu intercambios e visitas dos docentes a outros centros españois e estranxeiros. Ela mesma viaxou en 1935 por varios países europeos cunha bolsa da Junta de Ampliación de Estudos, experiencia que dará como froito o libro Países y escuelas. A guerra civil truncou a súa carreira, pois foi afastada do servizo en 1937. Retirada ao ámbito familiar, dedicouse a escribir. Realizou unha antoloxía do pensamento da súa admirada Concepción Arenal titulada Breviario Humano e traduciu diversos libros.

Referencias

Escolma bibliográfica de María Barbeito

  • Barbeito, María. "De patriotismo", Galicia, vol. 1, núm. 1, 1908, pp. 4-5
  • Barbeito, María. Mejor ambiente educativo y condiciones que deben integrarlo : Conferencia pronunciada en el ateneo científico y literario y artístico (establecido en la reunión de artesanos) en sesión pública celebrada el 31 de diciembre de 1907. Imp. de la Viuda e Hijos de Brañas, 1909
  • Barbeito, María. Niños y educadores: Conferencia pronunciada en la "reunión de artesanos" de La Coruña, el 4 de mayo de 1913. Imprenta y Fotograbado de Ferrer, 1913
  • Barbeito, María. "Santa Galicia, óyeme". Revista Del Centro Gallego, vol. 7, núm. 124, 1927
  • Barbeito, María. "Para una escuela gallega". Galicia : Revista del Centro Gallego, vol. 12, núm. 151, 1929 
  • Barbeito, María. "El bilingüismo en la escuela gallega". Boletín de la Real Academia Gallega, vol. 20, núm. 235-240, 1931, pp. 172–174
  • Barbeito, María. La mujer, antes, ahora y después : Conferencia pronunciada por Doña María Barbeito Cerviño el 19 de mayo de 1934. Tipográfica Obrera, 1934
  • Barbeito, María, tradutora. Perros perdidos sin collar. Por Gilbert Cesbron. Destino, 1955
  • Barbeito, María, tradutora. La piedra angular. Por Zoé Oldenburg. Destino, 1955
  • Barbeito, María. La condesa de Noailles.1962.
  • Barbeito, María, tradutora. El libro de los novios. Por Marc d'Isolin. Daimon, 1963
  • Barbeito, María. Países y escuelas. Moret, 1975

Escolma bibliográfica sobre María Barbeito

  • Arquivo do Reino de Galicia. María Barbeito, galegas destacadas (1): Exposición virtual. Arquivo do Reino de Galicia. 
  • Iglesias Salvado, J. L. "Acotaciones a un expediente de depuración : el caso de María Barbeito Cerviño", Sarmiento, núm. 21, 2017, pp. 203-223
  • Marco, Aurora (1993). "A polémica feminista na Galiza, María Vinyals e María Barbeito". Simpósio Internacional Muller e Cultura (1992. Santiago de Compostela), coordinado por Aurora Marco, Universidade, Servicio de Publicacións e Intercambio Científico, 1993, pp. 87-101.  
  • Marco, Aurora. “María Barbeito y Cerviño : (1880-1970)”. Ni tontas ni locas : las intelectuales en el Madrid del primer tercio del siglo XX, coordinado por Paloma Alcalá Cortijo, Capi Corrales Rodrigáñez, Julia López Giráldez, FECYT, 2009, pp. 189-190
  • Rey, Manuel, e Eduardo Rolland. "María Barbeito : a renovadora da educación". Pioneiras da ciencia en Galicia, Galaxia, 2021, pp. 81-87
  • Romero Masiá, Ana. María Barbeito : unha vida ao servizo da escola e dos escolares (1880-1970). Baia Edicións, 2014
  • Romero Masiá, Ana. "María Barbeito Cerviño (1880-1970) : pioneira da renovación pedagóxica escolar en Galicia". Mulleres imprescindibles., Kalandraka, 2022, pp. 47-69
  • Romero Masiá, Ana. "Unidas en favor da infancia necesitada : María Barbeito, Justa Freire e as colonias escolares da Coruña". Cornide: Revista do Instituto José Cornide de Estudios Coruñeses, 2a época, núm. 4, 2023, pp. 199-228
  • Romero Masiá, Ana. "A influencia de Concepción Arenal no pensamento e nas actuacións da mestra e pedagoga María Barbeito". Ferrol análisis, núm. 34 (2022/2023), pp. 260-267
  • Romero Masiá, Ana. "María Barbeito - Celia Brañas : a controversia de 1908 e o voto feminino". Nalgures, núm. 21, 2023, pp. 385-411

Outros recursos

  • María Barbeito Cerviño [fondo documental no Arquivo do Reino de Galicia]